Ιστορικό

Το Αρχείο της Κερκυραϊκής Κοινότητας (Archivio della citta di Corfu) θεσμοθετείται και στεγάζεται σε ισόγειο δωμάτιο του Βαϊλάτου.

ένα μεγάλο μέρος του Αρχείου της Κερκυραϊκής Κοινότητας καταστρέφεται κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Πολιορκίας.

οι Γερμανοί μισθοφόροι των Βενετών λεηλατούν το Αρχείο που έχει πλέον καταλάβει δύο ισόγεια δωμάτια στο ίδιο Παλάτι του Βάιλου και ο Σύνδικος Προσαλένδης, στην προσπάθειά του να το περισώσει, με κίνδυνο της ζωής του μεταφέρει ό,τι έχει απομείνει εσπευσμένα στην οικία Ιουστινιάνη, μέσα στο Παλαιό Φρούριο.

το Αρχείο επιστρέφει στο Βαϊλάτο.

η Δημαρχία των Δημοκρατικών Γάλλων εγκαθίσταται κατ` αρχήν στο πρώην Παλάτι του Βαΐλου και στη συνέχεια στο πρώην Παλάτι του Λατινεπισκόπου, όπου αποφασίζει να στεγάσει τα έγγραφά της σε δύο μικρά δωμάτια του τρίτου ορόφου. Δεν γνωρίζουμε αν μεταφέρθηκε εκεί και μέρος του αρχείου της Κοινότητας της προηγούμενης περιόδου, από το οποίο φρόντισαν να εξαφανίσουν κάθε ίχνος του παλαιού φεουδαλικού καθεστώτος, χωρίς ευτυχώς να το κατορθώσουν. Πάντως το 1797 εξακολουθούσαν να υπάρχουν αρχεία στο Βαϊλάτο και επιζητούνταν τρόπος για τη μεταφορά τους σε άλλο μέρος. Τι έγινε δεν γνωρίζουμε. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι τα αρχεία της πόλης είχε στην κατοχή του και εξέδιδε πιστοποιητικά ο τελευταίος Γραμματέας της Κοινότητας της βενετικής περιόδου, ο Γεώργιος-Ιωάννης Βαπτιστής Καλογεράς.

Η Διαχείριση του Νομού αποφασίζει να συγκεντρωθούν στο πρώην μοναστήρι της Τενέδου όλα τα δικαστικά αρχεία που βρέθηκαν στις Γραμματείες των Βενετών αξιωματούχων και να παραδοθούν στον φύλακα της Βιβλιοθήκης της Μονής.

Τον Μάρτιο οι Γάλλοι αναγκάζονται να αποχωρήσουν και αφήνουν να διασκορπιστούν και να καταστραφούν αρχεία δικά τους αλλά και της προηγούμενης κυριαρχίας. Ένα από τα πρώτα μελήματα της εξαμελούς Επιτροπής της Επτανήσου Πολιτείας ήταν να διασώσουν τα διασκορπισμένα αρχεία, τα οποία συγκέντρωσαν σε ισόγειο χώρο του πρώην παλατιού του Λατινεπισκόπου. Στην επιχείρηση πρωταγωνιστεί ξανά ο Γεώργιος-Ιωάννης Βαπτιστής Καλογεράς.

Τον Ιούνιο η Επτάνησος Πολιτεία αποφασίζει να μεταφερθούν τα αρχεία της γαλλικής κυριαρχίας και μέρος των παλαιότερων αρχείων στον ισόγειο χώρο του πρώην παλατιού του Βαΐλου, ώστε να ενωθούν με τα αρχεία των Ετήσιων Δικαστών της βενετικής περιόδου, που είχαν αφεθεί εκεί και να λειτουργήσει το Αρχειοφυλακείο, για να εξυπηρετηθούν οι πολίτες σε αντίγραφα. Όσο για τα αρχεία της πρώην Κοινότητας εξακολουθούσαν να παραμένουν στην κατοχή του Καλογερά, πιθανόν στο παλάτι του Λατινεπισκόπου, αφού το 1807, μετά την κατάληψη της Κέρκυρας από τους Αυτοκρατορικούς Γάλλους, σημαντικό μέρος αυτών βρέθηκε εκεί και μάλιστα επιφορτίστηκε ο ίδιος να τα επιμεληθεί, όπως μαρτυρεί σχετική απόφαση. Ο Καλογεράς θα παραμείνει υπεύθυνος αυτών των αρχείων ως το 1827 που θα τα παραδόσει στο Αρχειοφυλακείο που ιδρύθηκε με το Σύνταγμα του 1817. Σ` αυτόν επομένως οφείλουμε τη διάσωση των εγγράφων της Κοινότητας της βενετικής περιόδου. Εν τω μεταξύ από το 1804 μαρτυρείται η λειτουργία του Αρχειοφυλακείου της Γερουσίας, το οποίο θα εξακολουθήσει να υπάρχει και κατά την αγγλική περίοδο, ως Αρχείο Ιονίου Γερουσίας και θα στεγάζεται όπου και η Γερουσία ως το 1864.

το νεοσυσταθέν Αρχειοφυλακείον με το Σύνταγμα του 1817 στεγάζεται μαζί με το Επαρχείο στην οικία Φλαμπουριάρη, πρώην Κομπίτση, στην αγορά της πόλης. Σ` αυτό συγκεντρώνονται ό,τι αρχεία βρέθηκαν των προηγουμένων τοπικών Διοικήσεων.

Στις αρχές του έτους το Αρχειοφυλακείο μεταφέρεται εσπευσμένα στο υπόγειο της δεξιάς πτέρυγας του νεόδμητου παλατιού των Άγγλων Αρμοστών.

το τοπικό Αρχειοφυλακείο μεταφέρεται στο οίκημα του Ατελολιμεναρχείου στη Σπηλιά. Εν τω μεταξύ όλο και περισσότερα αρχεία υπηρεσιών συγκεντρώνονταν στο Αρχειοφυλακείο με την από 15 Μαΐου απόφαση της Ιονίου Γερουσίας.

το Αρχειοφυλακείο μεταφέρεται ξανά στον ισόγειο χώρο του πρώην Βαϊλάτου και αργότερα επεκτείνεται και σε δύο δωμάτια που βρισκόταν στον κήπο, εκεί όπου αργότερα-το 1865- θα μεταφερθεί και το αρχείο της Ιονίου Γερουσίας.

όταν το υλικό του Αρχειοφυλακείου είχε υπερδιπλασιαστεί εξ αιτίας τη; κατάθεσης σ` αυτό των αρχείων όλων των υπηρεσιών του Ιονίου Κράτους, με το οποίο το Ελληνικό Κράτος δεν αναγνώριζε καμία συγγένεια, ο Αρχειοφύλακας Προσαλένδης προσπάθησε να επιτύχει τη μεταφορά του Αρχειοφυλακείου στο οίκημα της Ιονίου Ακαδημίας, υπολογίζοντας το υλικό του σε 1700 αμάξια εγγράφων. Ευτυχώς για τα αρχεία δεν εγκρίθηκε το κόστος της μεταφοράς τους και το οίκημα φιλοξένησε λίγο αργότερα δυστυχώς τη Βιβλιοθήκη, για να γίνει και ο πύρινος τάφος της μερικές δεκαετίες αργότερα.

το Αρχειοφυλακείο μεταφέρεται ξανά εκεί που είχε για λίγο στεγαστεί περίπου έναν αιώνα πρωτύτερα, στη δεξιά πτέρυγα του Παλατιού των Άγγλων Αρμοστών, ενώ το Αρχείο της Ιονίου Γερουσίας καταλαμβάνει δύο ισόγειες αίθουσες του ίδιου Παλατιού.

τα Αρχεία στεγάζονται στον ισόγειο και υπόγειο χώρο της δεξιάς πτέρυγας των Ανακτόρων Γεωργίου και Μιχαήλ-που κτίστηκαν από τους Βρετανούς το 19ο αι. στη βόρεια πλευρά της Σπιανάδας της Κέρκυρας.

η Υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη παραχωρεί το κτήριο των πρώην Αγγλικών Στρατώνων του Παλαιού Φρουρίου, για να μεταστεγαστούν τα Αρχεία και η Δημόσια Βιβλιοθήκη. Το κτήριο στις αρχές του 17ου αιώνα χρησιμοποιούνταν ως κατάλυμα της Βενετικής φρουράς του Φρουρίου. Το 18ο αι. προστέθηκε στο κτήριο ένας όροφος και μετατράπηκε σε αποθήκη όπλων. Το κτήριο παρουσιαζόταν χωρισμένο σε δύο μέρη, αφήνοντας στο κέντρο περίπου ένα άνοιγμα 10 μέτρων, με κυρίαρχο αρχιτεκτονικό στοιχείο στο ισόγειο αψίδες που κατέληγαν σε μια σειρά από κίονες στον α` όροφο. Οι Βρετανοί κατά τις πρώτες δεκαετίες της εγκατάστασής τους στα Επτάνησα, μετέτρεψαν το κτήριο σε στρατώνες, αλλάζοντας εξωτερικά την αρχιτεκτονική του μορφή. Στη σημερινή μορφή του κτηρίου, κυριαρχεί η εμφανής εσωτερική και εξωτερική τοιχοποιία (τούβλο) σε όλους τους ορόφους (υπόγειο, α` και β` όροφος), που δεν έχει απολύτως διευκρινισθεί αν πρόκειται για βενετική επιλογή ή οφείλεται στους Βρετανούς.

με την διοργάνωση στην Κέρκυρα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δόθηκε το συγκεκριμένο κτήριο για να καλύψει τις ανάγκες της ως Κέντρο Τύπου, ενώ την επόμενη διετία, μετά τη σύνοδο κορυφής, παρέμεινε κλειστό για να μετατραπεί σε χώρο κατάλληλο για την φιλοξενία των Αρχείων Κέρκυρας.

τον Μάρτιο τα Αρχεία παραδόθηκαν στο κοινό σε πλήρη λειτουργία. Το κτήριο φιλοξενεί: το Ληξιαρχείο των Αρχείων, το Αναγνωστήριο, τα γραφεία προσωπικού, την αίθουσα διαλέξεων, τη Βιβλιοθήκη των Αρχείων, τα αρχειοστάσια που στεγάζουν περίπου 11.000 γραμμικά μέτρα αρχειακό υλικό, τα Εργαστήρια Συντήρησης, (εργαστήριο συντήρησης χαρτιού και περγαμηνής, εργαστήριο βιβλιοδεσίας, το Εργαστήριο ψηφιοποίησης (πρώην μικροφωτογράφισης και φωτογράφισης).